Kültüre 'Bip'!

Nilgün Cerrahoğlu, Donald Trump ABD Başkanı seçilmeden bir gün önce, İtalyan yazar Claudio Magris’le toplantıdaymış. Değerli gazeteci, “Trump’ın seçilme olasılığı”nı sorunca Magris’ten şu yanıtı almış (*): – Bir zamanlar gelecek daha iyiydi. Çünkü, geleceği hep iyi yönde değiştirmek ve dönüştürmek yönünde bir umut vardı. Bugün böyle bir perspektiften yoksunuz…

Yazının Devamı

En Acı 10 Kasım

Bugün 10 Kasım 2016. Büyük Önder, aramızdan ayrılalı 78 yıl oldu. 21’inci yüzyılın ilk çeyreğinde toplumca yaşamakta olduğumuz acıların temelinde, Atatürk devrim ve ilkelerinden uzaklaşmış olmamız yatıyor. Dört bir yanımız, ahtapotlarca kuşatıldı.

Yazının Devamı

Güle Güle Nail Ağabey!

Babıâli’nin yüz aklarından, dürüst, saygın gazeteci Nail Güreli’yi 84 yaşında toprağa verdik. Hem TGC hem de TGS Başkanlığı yapmış ender kişilerdendi, Nail Ağabey. Bizim Gazete de onun TGC Başkanlığı döneminde (1994) yayın yaşamına atılmıştı. TGC’nin Konrad Adenauer Stiftung ile birlikte düzenlediği “Yerel Basın Meslek İçi Seminerleri”nde kendisini yakından tanıma olanağı[…]

Yazının Devamı

Türkçeleşmiş, Türkçe midir -3

Özgün biçimine “-ist” ekleyip uydurduğumuz Fransızca (!) sözcüklerden kimileri (1): Şovenist: Doğrusu, Fransızca ‘aşırı milliyetçi’ anlamındaki “chauvin” (şoven, okunur). Baterist: Aslı, orkestra davulcusu demek olan Fransızca “batteur” (batör, okunur). Uydurma ‘baterist’in (2) Fransızcası “batteur”den dem vurmuşken “-eur” eki alan bir başka sözcüğe değinelim…

Yazının Devamı

Türkçeleşmiş, Türkçe midir -2

Charles de Gaulle (1890 – 1970), Fransa Cumhurbaşkanı iken resmî ziyarette bulunduğu Ankara’da, coşkulu törenlerle karşılanır. Dönemin belediye başkanı, seçkin konuk onuruna düzenlenen toplantıda, başkentteki çalışmalarını anlatır: – Ankara’da ‘elektrifikasyon’u tamamladık, ‘kanalizasyon’ şebekesini genişlettik, bir ‘reklamasyon’ merkezi kurduk ayrıca ‘komünikasyon’ yatırımları yapıyoruz.

Yazının Devamı

Türkçeleşmiş, Türkçe midir-1

Öğrencilik yıllarımızda, küçümsediğimiz Orta Doğu ülkelerinden üniversite eğitimi için Türkiye’ye gelen yaşıtlarımızın kıskandığımız bir yönü vardı. Devlet okullarından mezun bu gençlerin her biri, çok iyi İngilizce ve / veya Fransızca konuşabiliyordu. Sanırız hâlâ da öyle. Türkiye’deki ulusal eğitim dizgesine gelince… Sosyal medyada okuduğumuz bir iletiyi düşündükçe hâlâ gülüyoruz. İleti şöyleydi:[…]

Yazının Devamı

Dere Geçerken At Değiştirilir

Farsça “güzergâh” sözcüğünü, haberlerde sık sık ‘geçiş’ sözcüğüyle birlikte kullanıp “geçiş güzergâhı” diyoruz. Bu köşede daha önce de anımsattığımız gibi, “güzergâh” zaten ‘uğranılacak, geçilecek yer’ demek. Yani “geçiş” gereksiz, “güzergâh” dememiz yeterli.

Yazının Devamı

Okullarda 'Söylev'i Okutun

Bir zamanlar “Muhteşem Yüzyıl” adlı TV dizisi eleştirilirken söylenenin tersine Padişah Kanuni, ‘otuz yıl at üstünde yaşamadı’! Arada, attan inip Fransızlarla kapitülasyonları imzaladı. İlki 1535’te yapılan o antlaşma dizisiyle Fransızlara tecimsel öncelik ve üstünlük, giderek Fransız konsoloslarına kendi yurttaşlarını yargılama hakkı hâttâ ülkemizde elçisi bulunmayan Fransız dostu devletlerin yurttaşlarını bile[…]

Yazının Devamı

Atatürk Gayri Millîymiş (!)

TV kanallarındaki belli tartışma izlenceleri, toplum sağlığına basbayağı zararlı olmaya başladı. Kimi egemen siyasetçilerin ve onlara ‘vantrilok kuklalığı’ yapanların, her gün kendi kendilerini aştığını gösteren gerici sabuklamalarını ne acıdır ki kanıksadık. Ama, akademisyen unvanlı bir kişi, ekranda Atatürk’ü “gayri millî” ilan etme cüretini gösterince sanırız bizim gibi birçok izleyicinin de[…]

Yazının Devamı

'Kültürel Kanser' Aşısı

Ünlü sinema oyuncusu ve etkinci (aktivist) Tarık Akan, akciğer kanseri hastalığı ilerleyip karaciğerine sıçramadan Küba’ya gitmiş olsa şimdi belki de aramızdaydı. Halkı puro tutkunu olduğu için akciğer kanserinin çok yaygın görüldüğü Küba’da bilim insanlarının, çeyrek yüzyıllık çalışmayla ‘kanser aşısını’ buldukları haberini duymuşsunuzdur. Kötü bir proteinin, vücuttaki kanserli hücrelere yapışıp onları[…]

Yazının Devamı

TV Ünlülerinin Dil Yanlışları

Medya çalışanlarımızın çoğunlukla yabancı kökenli sözcüklerle ilgili “sesletim” ve “yazım” sorunları sürüyor. Biz de kimileri ‘ekran ünlüsü’ olan sunucularımızın başarılarına gölge düşüren dil yanlışlarıyla ilgili ‘yapıcı’ eleştirilerimizi sürdürüyoruz. Kanal D’nin 19 Ağustos 2016 ana haber bülteninde, vtr’deki erkek sesi: “Şehit cenazesinde askerî ‘erkan’ da hazır bulundu.”

Yazının Devamı

Yosun Kokulu Kentin Saçları

Şair, dışarıdan bakılınca ‘dünya yıkılmış da altında kalmış’ kişi gibi görünebilir. Oysa dünyayı yeniden kuran insandır. Güneş dizgesini tersyüz eder, yerküreyi uydu kılar kendine; –küçük İskender’in, Selçuk Altun imzalı ‘Buraları Rüzgâr Buraları Yağmur’ adlı yapıtı tanıtırken yazdığı gibi- kitaplar hep yukarıdan inecek değil ya; kimi zaman o, aşağıdan yukarıya kitap[…]

Yazının Devamı

'Doğru Türkçe' Örnekleri

Tanrı, garip kulunu sevindirmek için önce eşeğini kaybettirir, sonra buldururmuş. Biz de yıllardır aklımızın erdiği, bilgimizin elverdiğince dikkat çektiğimiz ‘medyada dil yanlışları’nın giderilmesi için umut ışığı yakanları gördükçe çocuk gibi sevinir olduk. Şöyle ki: TV’lerde izlediğimiz hemen herkes, ‘deniz düzeyinden yükseklik‘ anlamındaki coğrafya terimi “râkım”ın her iki hecesini de (‘benim[…]

Yazının Devamı

Bibliyoterapi

Ülkemizde “Arşak Palabıyıkyan” sinema tiplemesiyle tanınan ABD’li komedyen Groucho Marx (1890 – 1977), çağımızın ‘aptal kutusu’ hakkında şu espriyi yapmış: “TV’nin eğitici olduğuna inanıyorum! Ne zaman birisi TV’yi açsa yan odaya geçip kitap okurum!” Biz de iyi seçilmiş kitapların yalnız ‘yetkin birer öğretmen’ değil, ‘okurunu sağaltan’ çok iyi hekimler olduğunu,[…]

Yazının Devamı

'Aklın Süsü Dil…'

Yusuf Has Hacip [1017 (kimi kaynaklara göre 1019) -1077] “Kutadgu Bilig”de (Mutluluk Veren Bilgi) şöyle der: “Aklın süsü dil, dilin süsü sözdür…” Medya çalışanları olarak biz de dilimizi ‘aklımızın süsü’ görüp okur / izleyici / dinleyiciye en azından saygıda kusur etmemek için kitlelerin karşısına ‘doğru Türkçe’ ile çıkmak zorundayız.

Yazının Devamı

Ortak Vurgu Din

FETÖ’cü darbe girişimcileriyle üç haftadır meydanlarda ‘Demokrasi Nöbeti’ adı altında kitlesel eylem yapanların ‘söylem ortaklığı’ dikkat çekici. 15 Temmuz 2016 gecesi İstanbul Borsası’nı basan darbeci askerlerden biri, şu ifadeyi vermiş: “Başımızdaki komutan bize dedi ki: ‘Ateş açmayan, Peygamber Efendimizin şefaatinden [Allah’ın bağışlaması ve yardımcı olması için aracılık etmesinden (K.E.) ][…]

Yazının Devamı

Özgürlük Özlemi

“Bir kimsenin kötülüğünü gazeteler yazmazsa adamın fenalığı anlaşılmaz. Böyle kimseler önemli işlere atanabilirler, halka zararlı olurlar, vatana ihanet ederler. Bunları aydınlatmak gazetelerin görevidir…” (1) 1909 Meclisi Mebusan’ında, Basın Yasa Tasarısı görüşülürken mebuslardan Sait Bey yukarıdaki tarihsel konuşmayı yaptı. Tasarı, uzun tartışmalardan sonra Âyan Meclisi’nden de geçerek 18 Temmuz 1909′da yasalaştı.[…]

Yazının Devamı

Türkçetele -5

Medyamızdaki yürek burkan Türkçe özensizliğini görmek için haber başlıklarına bakmak bile artık yeterli olabiliyor. Örneğin, “-de” eki, bir başlıkta yerini “yönelme eki -a”ya bırakabiliyor. CNN Türk’ün “Parametre” izlencesinde 1 Temmuz 2016 günü ekrana atılan şu başlıkta (KJ) yapıldığı gibi: “İsrail gazı 3 yıla gelecek” Başlığın doğrusu, “İsrail gazı üç yıl[…]

Yazının Devamı