Macaristan’da 16 yıllık aşırı sağcı Orban yönetimi, -kendini, ‘dünya egemeni’ olduğu kuruntusuna fena hâlde kaptırmış- ABD Başkanı Trump’ın açık desteğine karşın sona erdi.
45 yaşındaki Peter Magyar’ın Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza)136 sandalye kazanırken Victor Orban’ın partisi “Fidesz”, 56’da kaldı.
MACAR ‘CAN ATALAY’
Magyar, Orban’ın ilk başbakanlık dönemi öncesinde rejim muhaliflerine bedava avukatlık yapan bir hak / hukuk savaşımcısı. Bu yönüyle bizim Gezi davasından (Anayasa çiğnenerek) tutsaklığı sürdürülen TİP Hatay Milletvekili Avukat Can Atalay’ı andırıyor.
Dahası var…
Magyar, 2024 Şubat’ında da Adalet Bakanı olan (sonradan boşandığı) eşi Varga’nın istifası bahasına, Cumhurbaşkanı Novak’ın kullandığı bir af yetkisine ilişkin rezaleti ortaya çıkarmıştı.
VAATLERİ
Magyar, 63 yaşındaki Orban’ın “ülkede yok ettiği güçler ayrılığını ve demokrasiyi geri getirme, medyayı onun güdümünden kurtarma” vaatleriyle seçimi kazandı.
Kendi ifadesiyle Orban’ı ‘kuklaları’ ile birlikte gönderip devlet kurumlarını ayağa kaldırma sözü verdi.
Yüzde 80 gibi yüksek bir oranda sandığa giden Macar halkını ve genç lider Magyar’ı içtenlikle kutluyor, başarılarının devamını diliyoruz.
‘PANİK YAPMAK’ DENİR Mİ?
9,5 milyon nüfuslu Macaristan’daki seçim sonuçlarının halkta büyük bir coşku, Orban ve çevresinde ise ‘ürkü’ yaratması beklenen gelişmelerdi.
“Ürkü” demişken biraz da kökenbilime (etimoloji) yer verelim…
Fransızcadan dilimize giren “panik” (Fr. panique) sözcüğünün öz Türkçesi, “ürkü”;
“Ani dehşet duygusu, büyük korku; topluluğu saran ortak korku’ gibi anlamları olan bir ad.
“Panik” sözcüğü, bir tv kanalımızda,.8 Nisan 2026 gecesi, ABD Başkanı Trump’ın işaret parmağını dudaklarına götürerek yaptığı sus işareti yorumlanırken kullanıldı.
İzlencenin deneyimli sunucusuna göre, Trump’ın söz konusu işaretle verdiği ileti şuydu:
— Panik yapmayın.
“Panik” sözcüğüyle kurulan doğru eylemi anımsatalım:
“Paniklemek”
Ve ‘yardımcı eylemli bileşik eylemler’:
“Paniğe kapılmak, paniğe vermek, panik yaratmak.”
Dilimizde, sunucunun kullandığı “panik yapmak” eylemi ise bulunmuyor.
Bu arada, “panik olmak” diye bir eylem var ama sürekli yanlış kullanılıyor. Söz gelimi,
— Panik olduk, deniliyor.
Oysa ‘hiçbir canlı panik olmaz’; çünkü ‘panik olması’ bir durumdur.
Bu konuda, artık her gün yaşadığımız örnekler:
AKP’li eski / yeni yerel yöneticiler hakkında yolsuzluk savı içeren yüzlerce dosyanın kapağı bile açılmazken birçok CHP’linin somut delilsiz, aslı astarı olmayan suçlamalarla birbiri ardına tutuklanmalarının sürdürülmesi…
Ekrem İmamoğlu’nun yasal üniversite diplomasının yasa dışı yoldan iptal edilmesi dâhil, başına binbir çorap örülmesi…
Kimilerinin aile şirketlerine, malına mülküne -hepimizin son sığınağı, güvencemiz olması gereken- yargı kararlarıyla ‘çökülebilmesi’…
Şimdi de Mansur Yavaş gibi tertemiz bir isme ‘çamur sıçratılmaya’ çalışılması üzerine, (dörtte üçü bu gidişe karşı) halk arasında panik oldu.
“HİDİV’ DE NE?
Tv’deki bir ‘bilgi’ (!) yarışmasında, artık gına getirten yanlışlardan tanık olduğumuz sonuncusu:
Yarışmanın dün gece (14 Nisan 2026 Salı) yayımlanan bölümünde sorulan bir soru:
Osmanlı Devleti’nde Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan sonra Mısır valilerine verilen ünvan.
Yanıt:
“Hidiv”
Farsça kökenli bu sözcüğün iki ünlü harfinden ilki kalındır (ı), ikincisi ise ince (i).
Yani, doğru yazım (imla) ve sesletimi (telaffuz):
“Hıdiv”
Sözcük, ne acıdır ki Türk Dil Kurumu’nun (TDK) sözlüklerinde de yanlış yer alıyor.
Her devlet / kamu kurumunun içinin boşaltıldığı günümüzde, TDK’nin “eski Türkiye”deki gibi kalması olanaklı mı? dediğinizi duyar gibi oluyoruz.
Haklısınız.
Neyse ki elimizde Dil Derneğinin güvendiğimiz uzmanları tarafından hazırlanmış Türkçe Sözlük’ü var da dil bilgimizin ‘sağlamasını’ yapabiliyoruz.
GRAM GRAM ‘EPİGRAM’
Mademki CHP
“Perperişan”…
Hemen seçim için
En uygun zaman;
Değil mi sayın Erdoğan?