Kategori arşivi: CeTVeL

Yazım, Kara Yazım -4

Türk Silahlı Kuvvetlerinin Afrin Harekâtı nedeniyle haberlerde en sık karşımıza çıkan dil yanlışı:

– Teröristlerin geçiş güzergahında

Yineleyelim; dilimize Farsçadan giren “güzergâh”, ‘yolüstü uğranan, geçilen yer’ demek. Dolayısıyla ‘geçiş‘ tamlayanı gereksiz; “teröristlerin güzergâhı” dememiz yeterli.

Bu arada, Doğu kökenli olduğu ve ‘ince g’ içerdiği için “güzergâh” sözcüğünde  ‘g’yi izleyen ‘a’nın üzerine mutlaka ‘düzeltme imi’ (şapka) koymalıyız.

[Öte yandan, harekâtın henüz başlamadığı 17 Ocak günü İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in konuşması, Foks TV ekranına şöyle yansıtıldı: “Afrin’e müdahale yapıldığı ‘taktirde’ elbette devletimizin yanında olacağız.” ‘Değer biçme’ demek olan Arapça kökenli “takdir”; ‘d’ yerine ‘t’ harfiyle (taktir) yazılınca ‘damıtma’ anlamına gelir.]

Yazım, Kara Yazım -4 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -3

Türkçe Dilbilgisinde, ‘bir sözcüğün içinde birbirini izleyen iki ünsüz harfe yer değiştirterek’ yapılan dil yanlışına “göçüşme” (metatez) denir.

Şöyle:

Çölmek (çömlek), yanlız (yalnız), ukranya (Ukrayna), arabeks (arabesk)…

Aynı sözcük içinde ‘birbirini izlemeyen iki ünlü harfin yer değiştirdiği’ yazım yanlışına ise rastlamamıştık.

Şimdi, buna da tanık olduk.

Halk TV’nin 1 Şubat 2018 günkü bir haber bülteninde KJ:

“Nufüs 80 milyonu geçti”

Bir ülkede, bir bölgede, bir evde belirli bir anda yaşayanların sayısı, demek olan Arapça kökenli sözcüğün doğru yazımı:

“Nüfus”

Yazım, Kara Yazım -3 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -2

‘Yabancı’ ya da ‘Türkçeleşmiş yabancı’ sözcüklerin Türkçe yazımına, çoğumuz yabancıyız!

Geçen haftalarda, Halk TV’ye sık sık bağlanıp ülkesindeki rejim karşıtı ve yandaşı gösterileri anlatan İranlı meslektaşımızın adı ekrana hep şöyle yazıldı:

“Savash Porgham”

Bu köşede defalarca anımsattık; Latin Abecesi dışındaki abeceleri kullanan uluslara ait özel adlar, dilimizdeki okunuşuna göre yazılır.

İran’da (Arapçaya, kimi Farsça harflerin eklenmesiyle oluşturulan ve Osmanlı Abecesi’ne de büyük ölçüde kaynaklık eden) Fars Abecesi kullanıldığı için İranlı gazetecinin adını, okuduğumuz gibi yazmalıyız:

“Savaş Porgam”

Kaldı ki ‘savaş’ Türkçe bir sözcük.

Yazım, Kara Yazım -2 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -1

Yahya Kemal, toplumca ‘doğru ve güzel Türkçe’ konuşup yazabilmemiz için şu umuda bel bağlamıştı:

“İmlamız, lisanımız düzelince lisanımız da kafamız düzelince düzelecek; çünkü, o da ancak onlar kadar bozuktur, fazla değil!”

Üstadın tanısının doğruluğuna kuşku yok da umutlarının şimdilik boşa çıktığı bir gerçek.

Geldiğimiz noktada, toplumca kafamız çok bozuk.

Freedom House’un 2018 Dünyada Özgürlükler Yazanağı’na göre Türkiye, ‘özgür olmayan ülkeler’ ligine düştü. 195 ülke arasında, son 10 yılda ‘özgürlüklerin en çok gerilediği ülke’ oldu.

Nasıl olmasın ki!

Yazım, Kara Yazım -1 yazısına devam et

‘Hak İhlaline Son’ Çağrısı

Amerikalı ile Rus, arkadaş olmuşlar. Rus, Moskova metrosunu öve öve bitiremiyormuş. Günün birinde, Amerikalının yolu Moskova’ya düşmüş. İki arkadaş buluşup metro trenine binmişler. On dakika sonra elektrikler kesilmiş. Amerikalı, Rus’a takılmış:

– Anlatırken yere göğe sığdıramadığın metronuz bu mu?

Alı al, moru mor Rus, savunma çaresizliği içinde ne dese beğenirsiniz:

– Ama, siz de Kızılderililileri kestiniz!

Ülkemizde egemen siyasetçiler de hukukun üstünlüğünü dillerinden düşürmüyorlar. Ama, yargı organları kendilerinin istenci dışında bir karar almayagörsün; açık yasa hâttâ Anayasa hükümlerini nasıl eğip bükeceklerini bilememenin çaresizliği içinde sözüm ona savunmaya geçiyorlar.

  ‘Hak İhlaline Son’ Çağrısı yazısına devam et