Aylık arşivler: Şubat 2018

Yazım, Kara Yazım -6

CNN Türk’ün 5 Şubat 2018 günkü bültenlerinde yayımlanan bir otomotiv / vergi haberinin ekrana yazılan başlığı:

“Hurda teşviği geliyor”

Aynı kanalın ertesi günkü bültenlerinde de -ilgililerini kimse uyarmamış olmalı ki- yazım yanlışı aynen yineleniyor:

“Hurda teşviği trafik kazalarını azaltır”

İsteklendirme, özendirme, demek olan Arapça kökenli “teşvik”in son sesi ‘k’, sözcük ünlü harfle başlayan ek alınca yumuşak g’ye (ğ) dönüşmez.

Doğru yazım:

Teşviki, teşvikin, teşvike

Yine, ünlü harfle başlayan ek aldığında, “teşvik”in ikinci hecesi uzatılarak okunur:

Teşviiki, teşviikin, teşviike…

[Tele -1’in “18 Dakika”sında, yorumlarını beğeniyle izlediğimiz Merdan Yanardağ, sesletimde (telaffuz) daha özenli olmalı. Yanardağ, örneğin AKP – MHP arasındaki seçim işbirliğinden söz ederken “ittifaakı” yerine, ‘kısa a’ ile “ittifakı”;  her iki hecesi de kısa olan “yarın”a ise “yaarın” diyor. Bu arada, ilk hecesi uzun okunan “akil” (akıllı) sözcüğünü birkaç kez dümdüz seslendirince doğru Türkçeye hak ettiği özeni gösteren izlence arkadaşı Prof. Dr. Emre Kongar dayanamayıp yanlışı nazikçe düzeltmek zorunda kaldı.]

Yazım, Kara Yazım -6 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -5

Türkçe sözvarlığımızın önemli bir bölümünü, “yansıma” (Fr. onomatopée) sözcükleri yani ‘doğadan, doğrudan aktardığımız sesleri yansıtan’ sözcükler oluşturur.

Örneğin, köpeğin ‘hav hav’ sesi çıkarmasına, “havlamak”; yağmur öncesi yüksek elektrik yüklü bulutların çarpışmasıyla çıkan ‘gürrr’ sesine, “gök gürültüsü”; sesin evimize ulaştığı anda camlarımızdaki ‘zangırrr’ diye titreşmesine, “zangırdama” dememiz gibi…

28 Ocak 2018 günü Halk TV’nin ana haber bültenini izlerken bunu düşündük. Bültende, ‘Rize Kardan Adam Şenliği sona erdi’ haberi verilirken ekrana şu başlık atıldı:

“Oto şamrelleriyle kaydılar”

Yazım, Kara Yazım -5 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -4

Türk Silahlı Kuvvetlerinin Afrin Harekâtı nedeniyle haberlerde en sık karşımıza çıkan dil yanlışı:

– Teröristlerin geçiş güzergahında

Yineleyelim; dilimize Farsçadan giren “güzergâh”, ‘yolüstü uğranan, geçilen yer’ demek. Dolayısıyla ‘geçiş‘ tamlayanı gereksiz; “teröristlerin güzergâhı” dememiz yeterli.

Bu arada, Doğu kökenli olduğu ve ‘ince g’ içerdiği için “güzergâh” sözcüğünde  ‘g’yi izleyen ‘a’nın üzerine mutlaka ‘düzeltme imi’ (şapka) koymalıyız.

[Öte yandan, harekâtın henüz başlamadığı 17 Ocak günü İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in konuşması, Foks TV ekranına şöyle yansıtıldı: “Afrin’e müdahale yapıldığı ‘taktirde’ elbette devletimizin yanında olacağız.” ‘Değer biçme’ demek olan Arapça kökenli “takdir”; ‘d’ yerine ‘t’ harfiyle (taktir) yazılınca ‘damıtma’ anlamına gelir.]

Yazım, Kara Yazım -4 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -3

Türkçe Dilbilgisinde, ‘bir sözcüğün içinde birbirini izleyen iki ünsüz harfe yer değiştirterek’ yapılan dil yanlışına “göçüşme” (metatez) denir.

Şöyle:

Çölmek (çömlek), yanlız (yalnız), ukranya (Ukrayna), arabeks (arabesk)…

Aynı sözcük içinde ‘birbirini izlemeyen iki ünlü harfin yer değiştirdiği’ yazım yanlışına ise rastlamamıştık.

Şimdi, buna da tanık olduk.

Halk TV’nin 1 Şubat 2018 günkü bir haber bülteninde KJ:

“Nufüs 80 milyonu geçti”

Bir ülkede, bir bölgede, bir evde belirli bir anda yaşayanların sayısı, demek olan Arapça kökenli sözcüğün doğru yazımı:

“Nüfus”

Yazım, Kara Yazım -3 yazısına devam et

Yazım, Kara Yazım -2

‘Yabancı’ ya da ‘Türkçeleşmiş yabancı’ sözcüklerin Türkçe yazımına, çoğumuz yabancıyız!

Geçen haftalarda, Halk TV’ye sık sık bağlanıp ülkesindeki rejim karşıtı ve yandaşı gösterileri anlatan İranlı meslektaşımızın adı ekrana hep şöyle yazıldı:

“Savash Porgham”

Bu köşede defalarca anımsattık; Latin Abecesi dışındaki abeceleri kullanan uluslara ait özel adlar, dilimizdeki okunuşuna göre yazılır.

İran’da (Arapçaya, kimi Farsça harflerin eklenmesiyle oluşturulan ve Osmanlı Abecesi’ne de büyük ölçüde kaynaklık eden) Fars Abecesi kullanıldığı için İranlı gazetecinin adını, okuduğumuz gibi yazmalıyız:

“Savaş Porgam”

Kaldı ki ‘savaş’ Türkçe bir sözcük.

Yazım, Kara Yazım -2 yazısına devam et